1970’lerden itibaren medyada başlayan tekelleşme sinyalleri tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Abd’de en büyük Telekom şirketlerinden olan At&T (American Telephone ant Telgraph) bir anda kablolu televizyonculuk sektörünün 1 numaralı aktörü haline gelmiştir. 1999 yılında oluşan bu satın alma küçük kablo şirketlerinin birleşimi olan MediaOne’i tarihsel en yüksek rakam olan 56 milyar  dolara alınmasıyla başladı. Bu da medyada çapraz tekelleşme eğilimlerinin başlamasına zemin hazırlamış oldu.

Tüm dünyada en büyük medya şirketlerini sayacak olursak bunlar Amerika’dan Disney, Aol-Time Warner, Viacom, Japon Sony, Fransız Vivendi, Alman Bertelsmann, Avusturya kökenli News Corporation’dur. Bu büyük dev şirketler 2001 yılında dünyanın en büyük finansal olmayan 300 şirketi listesinde yer almaktaydı.

Şimdi Türkiye’de oluşan tekelleşme eğilimlerine gelelim. Türkiye medyasında satın almalar birbirini izlerken, yine dünya çapında dev şirketler de sektörde hakim konuma gelmektedir. Özellikle 2007 yılında İhlas Holding bünyesinde yer alan TGRT kanalının News Corporation’a satılması ve Fox adında kanalın açılmasıyla beraber yabancı sermaye de Türkiye’de etkin bir rol oynamıştır. Sektördeki reklam pastasının çoğuna hakim olan Doğan Grubu elindeki çoğu varlıkları satışa çıkarak medyadan az da olsa çekilme eğilimi göstermiştir. Bu çerçevede yine Milliyet ile Vatan Gazeteleri 2011’de Karacan ile Demirören ortaklığına satışı yapılmıştır. Ayrıca Star TV’de satışı Doğuş Yayın Grubu’na yapılmıştır.

2000 yılları başına gelindiğinde ise en büyük tekelleşme Bilgin Grubu tarafından gerçekleştirilmiştir. Ancak 2000-2001 krizi sonrası zora düşen Bilgin Grubu bankacılık faaliyetlerinden dolayı sıkıntılı günler yaşamıştır. Grup adına başlatılan soruşturmalardan sonra da yine Ciner – Bilgin arasındaki gizli pazarlığı da ortaya çıkarmıştır. Bununla  birlikte 2007 yılında Bilgin ile ortağı Ciner Grubu bünyesinde bulunan tüm varlıklar Tmsf tarafından el konulmuştur.

Yine 2002 öncesi Türkiye medya sektöründe adından altın harflerle söz ettiren Uzan Grubu patronlarından Cem Uzan Genç Parti ile siyasete adım atmıştır. Yine bu grupta bankacılık sektöründe yaşadığı sıkıntılar ve Cem Uzan’ın siyasetteki varlığını kanıtlamasıyla beraber mevcut hükümetle arasında oluşan sorunlardan dolayı grubun adına olan tüm malvarlığına TMSF tarafından el konulmuştur. Bu süreç sonrasında siyasetten çekilmek zorunda kalan Cem Uzan, Fransa’ya yerleşerek yatırımlarına orada devam etmiştir.

Cem Uzan, Türkiye’ye ilk özel televizyon kanalını (Star Tv) getiren ve bir çok ilke imza atan iş adamıdır. Türkiye ekonomisinde 2000li yıllarda büyük oranda hakim olan Uzanlar, bir anda çöküşe geçerek batırılmıştır.

Küreselleşme süreci Türkiye’de de sürdürülmektedir. Küreselleşmenin dışında kalmak istemeyen şirketlerden birisi de Doğuş Grubu’dur. Doğuş Grubu Microsoft ve General Elektrik, NBC News ortaklığında kurulan Ntv Msnbc internet sitesiyle beraber internet gazeteciliğinde küreselleşmenin ilk adımlarını atmıştır. Bir diğer küresel ortaklık ise Nbc ve Kanal E birleşimi olan NBC-E televizyon kanalıdır.

Kısaca anlatmak gerekirse Türkiye’de medya sektörü yeniden şekillenmektedir. Özellikle medya patronlarının büyümesi yine ellerindeki siyasi güce de orantılıdır. Diğer sektörlerde var olan holdingler çapraz tekelleşmeyle medyaya da el atmaktadır. Yani geleneksel gazetecilik bir bütün olarak dönüşüm geçirerek “endüstirileşen medya plaza”lara taşınmaktadır.

Yine sözkonusu dönemde medya “toplumsal sorumluluk” ve “kamu yararı” ilkelerini hiçe sayarak medya sahipleri adına da çokça kalem kavğası yaşanmaktadır. Türkiye’de tekelleşme süreci ayrıca editöryal bağımsızlığı sekteye uğratmış, bağımsızlığın önüne geçilmiş ve ortaya yeni bir tek tip gazetecilik anlayışı hakim olmuştur.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.